جمال الدين محمد الخوانساري
362
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
كدورت وغصهء كه لازم آنها باشد پس ارتكاب آن باميد اين كه شايد بعد از آن ضررى بآن طرف رسانند كمال سفاهت است ، وممكن است كه مراد اين باشد كه اوّل صاحب آنها ابتدأ ميكند بعقوبت خود بر آنها ، باعتبار غم وغصه كه بخود راه مىدهد ورنج وألمى كه از آن راه مىكشد تا بعد از آن ديگر حق تعالى أو را عقوبت كند بر آنها . 6326 عثرة الاسترسال لا تستقال . لغزش استرسال طلب فتح كرده نمىشود ، « استرسال » بمعنى أنس وآرام گرفتن بكسى است واعتماد كردن بر أو در آنچه نقل شود باو از أسرار . ومراد اينست كه درين باب كمال احتياط بايد كرد كه اگر لغزشى بشود در آن وسرّى نقل شود بكسى كه أهل آن نباشد ديگر چارهء آن نتوان كرد وطلب فسخ آن ودر گذشتن از آن نتوان نمود بخلاف لغزشهاى ديگر كه در أكثر آنها طلب در گذشتن از آن توان كرد . 6327 عمل الجاهل وبال ، وعلمه ضلال . عمل جاهل وبال است وعلم أو ضلال است ، « جاهل » در اينجا بمعنى كم عقل است ، و « وبال » بمعنى سخنى وگرانى است وعذاب وهر امر مكروه ناخوشى را « وبال » گويند ، و « بودن عمل جاهل وبال » باعتبار اينست كه غالب اينست كه كم عقل آنچه كند زيان وضررى در آن باشد بحسب آخرت يا دنيا ، و « صلال » بمعنى گمراهى است ، و « بودن علم كم عقل گمراهى » باعتبار اينست كه كم عقل كم است كه خطا نكند وبراه راست برود . 6328 عقوبة العقلاء التّلويح « 1 » . عقوبت عاقلان تلويح است . 6329 عقوبة الجهلاء التّصريح . عقوبت جاهلان تصريح است .
--> ( 1 ) نظير اين مضمونست آنچه گفتهاند : « العاقل يكفيه الإشارة »